Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

قرارداد هوشمند (Smart contract) چیست؟

زمان مطالعه: 4 دقیقه

قرارداد هوشمند یکی از مهم‌ترین مفاهیمی است که برای آشنایی بیش‌تر با بلاک‌چین باید آن را بشناسیم. برای آشنایی با مفهوم و فناوری قراردادهای هوشمند (Smart contracts) از یک مثال آغاز می‌کنیم. تصور کنید می­‌خواهید خانه‌­ای را بفروشید. این کار فرایندی نسبتا پیچیده و طاقت ­فرساست که مستلزم کاغذبازی­‌های بسیار، ارتباط با شرکت‌­ها و افراد مختلف و همچنین ریسک­‌های سطح بالایی است. به همین دلیل نیز، بسیاری از فروشندگان تصمیم می‌­گیرند که این کار را به یک بنگاه معاملات املاک بسپارند تا تا زمان رسیدن به توافق نقش واسطه را ایفا کنند.

همچنین، این بنگاه­‌ها اغلب سرویس تضمینی نیز ارائه می­‌دهند که در چنین معاملاتی بسیار مفید می­‌باشند، زیرا مبالغ مربوطه معمولا بسیار بالاست و شما واقعا نمی­‌توانید به شخصی که با آن سروکار دارید اعتماد کامل کنید. با این وجود، پس از انجام موفقیت­ آمیز معامله، بنگاهِ طرف فروشنده و خریدار، 7 درصد از قیمت را به عنوان کارمزد (حق کمیسیون) خود لحاظ می­‌کنند که ضرر مالی قابل توجهی را برای فروشنده رقم می‌­زند.

در این میان، قراردادهای هوشمند به این دلیل خلق شده که بتواند قرارداد بین دو طرف را ساده‌تر و امن‌تر از چیزی کند که فکرش را می‌کنید.

در همین مثال، قراردادهای هوشمند می‌­توانند بسیار کارآمد بوده و یک صنعت را به طور کامل متحول کنند. علاوه بر آن، می­‌توانند حجم مسئولیت­‌های فرایندهای مختلف را نیز بسیار کاهش دهند. شاید از همه این‌­ها مهم‌­تر آنکه مشکل اعتماد میان طرفین را حل می­‌کنند.

قراردادهای هوشمند بر اساس یک اصل شرطی کار می­‌کنند، این یعنی مالکیت خانه تنها زمانی به خریدار منتقل می­‌شود که مبلغ توافق شده بین طرفین به سیستم ارسال شود.

از طرفی دیگر، این قراردادها نیز خدمات ضمانتی ارائه می­دهند، یعنی هم پول و هم حق مالکیت در سیستم ذخیره شده و دقیقا در یک زمان بین طرفین تقسیم می­‌شود؛ بعلاوه، معامله توسط هزاران نفر رصد و تایید می‌شود. بنابراین کاملا بدون خطا پیش خواهد رفت.

اعتماد بین طرفین در این روش دیگر مسئله نیست و به هیچ واسطه‌­ای نیاز ندارید. تمام کارهایی که یک بنگاه دولتی انجام می­‌دهد را می­‌توان در یک قرارداد هوشمند از پیش برنامه‌­ریزی کرده و مبلغ خریدار و فروشنده را در آن ذخیره کرد.

این تنها یک نمونه از کاربردهای بالقوه قراردادهای هوشمند است. این قراردادها قادرند مبادله پول، دارایی و هر چیز ارزشمند دیگری را تسهیل و شفافیت کامل تراکنش را تضمین کرده و در عین حال که زمینه اعتماد میان طرفین را فراهم می‌­کنند، از هزینه‌های اضافی که بابت واسطه­ها می­‌پردازید نیز جلوگیری می­‌کنند. کد یک قرارداد هوشمند شامل تمام ضوابط و شرایطی­ که طرفین روی آن توافق کرده‌­اند بوده و تمام اطلاعات مربوط به خود معامله روی بلاکچین ثبت می‌­شود.

نحوه کار قرارداد‌های هوشمند به چه صورت است؟

ایده قراردادهای هوشمند اولین­‌بار در سال 1996 توسط یک رمزنگار و دانشمند کامپیوتری به نام نیک سابو (Nick Szabo) مطرح شد اما تا سال 2009 و ظهور بیت­کوین و بلاکچین آن فضای مناسبی برای اجرای این ایده فراهم نشد.

به بیان ساده، قراردادهای هوشمند بسیار شبیه به یک دستگاه داد و ستد کار می­‌کنند. شما تنها مقدار رمزارز مورد نیاز را به این قرارداد ریخته و حق مالکیت، گواهینامه رانندگی، یا هرچیز دیگری که روی آن ضمانت شده به حساب شما منتقل می‌­شود. تمام قوانین و جریمه‌ها نه تنها از قبل در قراردادهای هوشمند تعریف، بلکه اعمال نیز شده است.

استقلال در قرارداد هوشمند

یک قرارداد هوشمند می‌­تواند به تنهایی کار کرده و یا در کنار چند قرارداد دیگر اجرا شود. می‌­توان آن­ها را طوری تنظیم کرد که به یکدیگر وابسته باشند؛ برای مثال، در صورتی که یک قرارداد با موفقیت به اتمام برسد، قرارداد بعدی شروع می­‌شود و به همین ترتیب ادامه خواهد داشت. از نظر تئوری، تمام سیستم‌­ها و سازمان‌­ها می‌­توانند روی قراردادهای هوشمند اجرا شوند. این کار در حال حاضر نیز در سیستم‌­های مختلف رمزارز انجام شده و تمام قوانین از پیش در آن تعریف شده است، به همین دلیل نیز شبکه می­‌تواند به صورت خودکار و مستقل عمل کند.

یک قرارداد هوشمند شامل چه بخش­هایی­ست؟

هر قرارداد هوشمند سه بخش اساسی دارد. بخش اول امضاکنندگان هستند : دو یا چند طرفی که از قرارداد استفاده می­‌کنند با استفاده از امضاهای دیجیتال بر روی شرایط و ضوابط توافق می­‌کنند.

بخش دوم موضوع قرارداد است. این بخش تنها در فضای داخلی قرارداد موجود می­‌باشد. قراردادهای هوشمند مستقیما و بدون هیچ مانعی به این بخش دسترسی دارند؛ این موضوعی بود که در سال 1996 که قراردادهای هوشمند برای اولین بار به بحث گذاشته شدند، مانع از توسعه آن­ها شد و پس از پیدا شدن سروکله رمزارزها در سال 2009 تا حدودی حل شد.

بخش سوم و آخر نیز آنکه یک قرارداد هوشمند بایستی شامل شرایط معین باشد. این شرایط بایستی به طور کامل با استفاده از زبان برنامه‌­نویسی مناسب فضای آن قرارداد به صورت و به طور ریاضی شرح داده شوند.

مزیت قراردادهای هوشمند چیست؟

استقلال – قراردادهای هوشمند نیاز به واسطه و اشخاص ثالث را حذف کرده و کنترل توافق را به دست شما می‌­دهند.

اعتماد – از آنجایی که تمام مدارک شما در این قراردادها کدگذاری شده و در یک دفترکل اشتراکی و ایمن ذخیره می­‌شوند . از این رو، نیازی نیست به طرف توافق خود اعتماد داشته باشید یا انتظار داشته باشید آن­ها به شما اعتماد کنند چرا که سیستم این قراردادها جایگزین آن می­‌شود.

صرفه‌­جویی در هزینه‌­ها – به لطف قراردادهای هوشمند دیگر نیازی به دفاتر اسناد رسمی، بنگاه­‌های املاک، مشاوران، و بسیاری ­از واسطه‌­ها نیست و در هزینه‌­های گزاف مربوط به خدمات آن­ها به طور کامل صرفه­‌جویی خواهد شد.

امنیت – در صورتی که قراردادهای هوشمند به درستی اجرا شوند، هک آن­ها کار بسیار سختی خواهد بود. علاوه بر آن، محیط­‌های بی‌نقص این قراردادها با رمزهای پیچیده­ای محافظت می‌­شود که می‌­تواند اسناد و مدارکتان را در فضایی کاملا امن حفظ کند.

کارآمدی – شما با قراردادهای هوشمند قادر خواهید بود در بخش زیادی از زمانی که به طور معمول صرف مدارک کاغذی و ارسال یا انتقالشان به جای دیگر می­‌کردید، صرفه­ جویی کنید.

نویسنده: زهرا خالقی

نمایش نظراتبستن نظرات

ارسال دیدگاه

0.0/5